Fazy nawrotu alkoholizmu i ich wczesne objawy

Nawrót uzależnienia od alkoholu to proces, który nie następuje nagle, lecz rozwija się stopniowo. To powolny spadek – zarówno emocjonalny, psychiczny, jak i fizyczny – który często rozpoczyna się na długo przed sięgnięciem po pierwszy kieliszek. Dlatego tak istotne jest, aby w porę rozpoznać pierwsze, często subtelne, sygnały ostrzegawcze. Wczesne zidentyfikowanie objawów nawrotu może bowiem uratować życie, a także uchronić przed utratą trzeźwości i dotychczasowych postępów w terapii. Warto zatem dokładnie poznać fazy nawrotu alkoholizmu, ponieważ to właśnie one opisują, jak krok po kroku dochodzi do załamania. Sprawdź, czy rozpoznajesz któreś z tych faz u siebie lub u bliskiej osoby – szczególnie wtedy, gdy zaczynasz dostrzegać pierwsze, charakterystyczne oznaki nawrotu. Im wcześniej podejmiesz działanie, tym większa szansa na zatrzymanie procesu zanim dojdzie do powrotu do picia.

FAZA I – Powrót zaprzeczania

Na tym wczesnym etapie nawrotu pojawia się coraz wyraźniejszy niepokój związany z własnym samopoczuciem. Coraz częściej towarzyszą myśli, czy uda się wytrwać w trzeźwości, choć na zewnątrz wszystko może wydawać się w porządku. Osoba uzależniona nie dopuszcza do siebie tych odczuć – nie przyznaje się do narastającego lęku i zaczyna bagatelizować wewnętrzne napięcie. W efekcie dochodzi do powrotu dobrze znanych mechanizmów zaprzeczania: pojawia się unikanie rozmów o problemach, racjonalizowanie trudnych emocji, a czasem nawet ucieczka w codzienną rutynę. Choć z pozoru nic się jeszcze nie dzieje, to właśnie ten etap jest pierwszym cichym alarmem, że coś zaczyna się psuć. Może on sygnalizować wczesne fazy nawrotu alkoholizmu, których zlekceważenie może prowadzić do głębszego kryzysu. Dlatego tak ważne jest, aby nie ignorować tych subtelnych, ale znaczących zmian.

FAZA II – Zachowania ucieczkowe i obronne

Tu pojawiają się silne mechanizmy obronne:

• Przekonanie „już nigdy nie będę pić” – często zbyt sztywne i nierealne.
• Nadmierne skupienie się na problemach innych, nie na sobie.
• Kompulsywność i impulsywność w zachowaniu.
• Izolacja i zamykanie się w sobie.

Ten etap często bywa niedostrzegany przez otoczenie, ale to właśnie wtedy rośnie ryzyko wycofania się z programu zdrowienia. Można zauważyć niepokojące symptomy wskazujące na fazy nawrotu alkoholizmu.

FAZA III – Narastanie kryzysu

Zaczynają dominować emocje takie jak:

• Smutek, przygnębienie, apatia.
• Widzenie tunelowe, brak szerszej perspektywy.
• Zanik umiejętności konstruktywnego planowania.

Na tym etapie osoba uzależniona może zacząć tracić wiarę w sens życia na trzeźwo, co często prowadzi do kolejnych faz nawrotu alkoholizmu.

FAZA IV – Utrata zdolności do działania

Coraz silniej pojawia się:

• Myślenie życzeniowe („oby wszystko samo się ułożyło”).
• Trudności z koncentracją.
• Złość, frustracja, napięcia w relacjach z bliskimi.

To faza, w której człowiek zaczyna się poddawać, choć jeszcze nie sięga po alkohol. Warto zwrócić uwagę na oznaki, które mogą prowadzić do fazy nawrotu alkoholizmu.

FAZA V – Depresja

Objawy typowe dla stanu depresyjnego u osób uzależnionych:

• Nieregularne jedzenie, bezsenność lub nadmierna senność.
• Brak siły do działania i organizowania dnia.
• Głębokie stany przygnębienia i samotność.

To bardzo niebezpieczna faza, która może prowadzić do powrotu do picia jako formy „ulgi”. Taki stan często wskazuje na późniejsze fazy nawrotu alkoholizmu.

FAZA VI – Utrata kontroli nad zachowaniem

Typowe objawy to:

• Unikanie mitingów i terapii.
• Postawa „nic mnie nie obchodzi”.
• Jawne odrzucenie pomocy i pogłębiające się niezadowolenie z życia.
• Poczucie bezsilności – kluczowy sygnał nadchodzącego nawrotu.

FAZA VII – Świadomość utraty kontroli

• Osoba uzależniona świadomie kłamie, choć zdaje sobie z tego sprawę.
• Myśli o „towarzyskim” piciu jako „lepszej” wersji uzależnienia.
• Użalanie się nad sobą i utrata wiary w możliwość zmiany.

W tym momencie pojawia się duże ryzyko wpadki, które jest częścią całkowitego nawrotu alkoholizmu.

FAZA VIII – Ograniczenie liczby wyborów

• Złość na wszystkich i wszystko.
• Zerwanie kontaktów z grupą wsparcia i bliskimi.
• Frustracja, samotność, gniew, brak kontroli nad emocjami i myślami.

To często przedostatni etap przed epizodem picia, a fazy nawrotu alkoholizmu stają się coraz bardziej widoczne.

FAZA IX – Epizod nawrotu choroby alkoholowej

• Powrót do picia – najpierw z poczuciem winy, potem coraz bardziej destrukcyjnie.
• Uczucia wstydu, lęku, bezradności.
• Całkowita utrata kontroli nad piciem i zachowaniem.
• Szkody zdrowotne, psychiczne, społeczne.
• Pełne załamanie i konieczność podjęcia terapii od nowa.

Zatrzymaj spiralę nawrotu – zanim będzie za późno

Jeśli zauważasz u siebie choć część opisanych objawów – nie czekaj.
Wróć na terapię, skontaktuj się z terapeutą, porozmawiaj z grupą wsparcia.

Nawrót nie jest porażką – to sygnał, że potrzebujesz pomocy.
Nie pozwól, by choroba znów przejęła kontrolę. Rozpoznanie fazy nawrotu alkoholizmu może być pierwszym krokiem do odzyskania kontroli.